Jak pisze organizator: Wojna za wschodnią granicą, fale migracji, kryzys zaufania do instytucji, przyspieszające przemiany społeczne i coraz powszechniejsze poczucie niestabilności ekonomicznej i politycznej – to rzeczywistość, z którą literatura Europy Środkowo-Wschodniej mierzy się dziś na pierwszej linii. Niepewność – temat przewodni 12. edycji Festiwalu ENDEMITY – pyta o to, co literatura potrafi zrobić z doświadczeniem, którego nie da się już łatwo oswoić ani nazwać.
ENDEMITY to festiwal, który od lat stawia pytanie, czy trudne doświadczenia historyczne, połamana i wciąż budowana na nowo tożsamość regionu oraz jego skomplikowane położenie geograficzne stworzyły warunki do powstania literatury wyjątkowej – „endemicznej”, występującej tylko w tej części Europy. W tym roku pytanie to nabiera szczególnej wagi.
Lista obecności - o byciu i niebyciu w czasach niepewności. Spotkanie autorskie z Birutė Jonuškaitė i Agnieszką Rembiałkowską
Birutė Jonuškaitė (Litwa), prozaiczka, poetka i tłumaczka Czesława Miłosza, prezeska Związku Pisarzy Litwy, na festiwalu zaprezentuje swój najnowszy tom poetycki „Lista obecności” (lit. „Esamoji”, 2024) – zbiór wierszy, w którym pyta o to, co znaczy „być obecnym” w czasach, gdy tożsamość, pamięć i przynależność stają się coraz mniej oczywiste. W dorobku pisarki temat ten pojawia się też w powieściach „Maranta” i „Maestro”, portretujących bohaterki żyjące na pograniczu kultur litewsko-polskich. jej proza, określana jako „prozaiczna poezja”, krąży wokół motywu powrotu i niepewnej, granicznej tożsamości; jej proza, określana jako „prozaiczna poezja”
Agnieszka Rembiałkowska – bałtystka, nauczycielka akademicka związana m.in. z Uniwersytetem Warszawskim, tłumaczka, redaktorka. Tłumaczenia literackie z litewskiego (rzadziej z łotewskiego) publikuje od 2005 roku. Autorka kilkunastu przekładów książkowych, jej przekłady były też publikowane w czasopismach (m.in. „Akcent”, „Elewator”, „Czas Literatury”, „Fabularie”, „Pismo”, „Kultura Enter”) i w almanachach. Wspólnie z Joanną Tabor opracowała wybór współczesnej poezji litewskiej Pauzy w milczeniu (Sejny: Pogranicze, 2023; 31 poetów litewskich, 16 tłumaczy). Uczestniczka seminariów i warsztatów translatorskich, współorganizatorka festiwalu Wiosna Poezji w Warszawie (od 2016). Członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury (www.stl.org.pl/profil/agnieszka-rembialkowska/). Laureatka nagrody translatorskiej międzynarodowego festiwalu literackiego Poezijos pavasaris (2018), za przekład książek poetyckich Sigitasa Gedy, Nijolė Miliauskaitė (z Aliną Kuzborską) i Vladasa Braziūnasa, oraz Nagrody im. Algisa Kalėdy (2022). Nominowana do Nagrody Europejski Poeta Wolności (2020, za przekład zbioru wierszy Właśnie: / Štai: Agnė Žagrakalytė), Nagrody Literackiej Gdynia (2021, za przekład powieści Maranta Birutė Jonuškaitė), laureatka Nagrody Ossolineum za Przekład Poetycki 2026 (za przekład zbioru wierszy Lista obecności Birutė Jonuškaitė).
Prowadzenie: Rafał T. Czachorowski